|
Jak praktycznie wykorzystać unijne dotacje? Wsparcie z funduszy unijnych wymaga precyzyjnego określenia zasad realizowania inwestycji, warto przyjrzeć się praktycznym rozwiązaniom w tym zakresie, tym bardziej, że w w latach 2008 -2013, otwierają się perspektywy realizacji kolejnych inwestycji z wykorzystaniem środków UE. Szansę na finansowanie mają tylko najlepsze projekty inwestycyjne o innowacyjnym charakterze stąd ważne jest zaplanowanie harmonogramu rzeczowo –finansowego oraz dokonanie szeregu analiz potwierdzających zdolność ekonomiczno-finansową wnioskodawcy, innowacyjną, technologiczną i finansową, a także wykonanie analiz wskaźnikowych, dotyczących projektowanej inwestycji. Czynniki te uwzględnić należy w studium wykonalności inwestycji, badając zdolność do pokrycia wysokich kosztów inwestycji i jej kredytowania. Zasadą udzielania unijnego wsparcia, jest bowiem refundacja poniesionych nakładów. W planie jest równiez uruchomieniie w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka zaliczek w ramach funduszy UE. Ważnym aspektem jest zaplanowanie budżetu inwestycji, którego wyrazem jest dobrze skonstruowany harmonogram rzeczowo-finansowy. Poradzić muszą sobie z tym zarówno samorządy, jak i inwestorzy indywidualni.
Zasada refundacji
Jak wspomniano finansowanie inwestycji ze środków europejskich, odbywa się na zasadzie refundacji poniesionych wcześniej nakładów. Koszty inwestycji, mogą być sfinansowane w drodze współpracy z bankami lub instytucjami pożyczkowymi. Uwzględnić, należy specyfikę unijnych płatności w programowaniu montażu finansowego inwestycji, co różni się od standardowego systemu finansowania inwestycji w drodze kredytowania.
W planowaniu, należy również określić finansowanie wkładu własnego inwestora w projekcie unijnym oraz zabezpieczyć zdolności kredytowania dla całej inwestycji, do momentu refundacji dotacji z funduszu strukturalnego.
Finansowanie projektów w ramach programów operacyjnych, znajduje w większości instytucji finansujących wyraz w postaci kredytów pomostowych, ale są one ograniczone do konkretnych działań konkretnego Programu Operacyjnego. Warto zaznaczyć, że Unia Europejska pozwala pod pewnymi warunkami zaliczyć do wkładu własnego np. udostępnienie nieruchomości, wyposażenia lub materiałów, co w istotny sposób może zmniejszyć obciążenia inwestorów.
Współpraca z instytucjami finansowymi ma na celu uzyskanie przez inwestora oceny pod kątem ekonomicznym i finansowym dokumentacji inwestycyjnej ( w tym głównie Studium Wykonalności lub Biznes Planu), analizę projektu pod kątem jego opłacalności ekonomicznej i finansowej ( również w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego), a także finalnie w uzyskaniu promesy kredytowej.
Niezwykle ważnym elementem praktyki finansowania inwestycji z udziałem środków UE jest fakt ,że niezależnie od programowanej dotacji inwestor czy wnioskodawca, muszą wykazać zdolność spłaty zaciąganego kredytu inwestycyjnego, niezależnie od sytuacji uzyskania zwrotu części nakładów inwestycyjnych w formie dotacji unijnej, z której następnie jest spłacany w części kredyt inwestycyjny.
Czy etapować inwestycję?
Kolejnym praktycznym rozwiązaniem jest etapowanie inwestycji w celu jej sprawnego wdrożenia. Wymaga to podziału projektu na etapy. Autorzy projektów zastanawiają się często nad możliwością etapowania inwestycji oraz przebiegiem ewentualnych podziałów w realizacji zadania, szczególnie w przypadku występowania problemów ze zdolności wnioskodawcy do samofinansowania inwestycji przy wykorzystaniu wyłącznie kapitału własnego. Ten problem wiąże się bezpośrednio z zagadnieniem samofinansowania inwestycji przez wnioskodawców lub też finansowania działań, które powinny być kontynuowane po zakończeniu okresu programowania np. w przypadku ZPORR poza latami 2004 -2006. praktyka potwierdza, że dotyczy to inwestycji długoterminowych np. w sferze ochrony środowiska, budowy systemów kanalizacji, renowacji istniejących systemów. Projekty takie wpisane są w Wieloletnie Plany Inwestycyjne gmin.
Prawo wspólnotowe nie ogranicza dokonywania podziału zadań inwestycyjnych na etapy. W takim przypadku każdy etap musi jednak stanowić zamknięte przedsięwzięcie, które może stanowić przedmiot wniosku do danego programu operacyjnego. Przy ustalaniu założeń do tego typu rozwiązania inwestor ( gmina), powinien dokonać podziału, uwzględniając następujące parametry:
- każdy etap powinien być zgodny z maksymalnym czasem jego wykonania, określonym w treści umowy o dotację,
- zakładany harmonogram rzeczowo-finansowy inwestycji ( każdego z etapów), powinien być opracowany przy zachowaniu marginesu czasowego umożliwiającego zapobieganie niemożliwym do przewidzenia okolicznościom ( procedury przetargowe, brak gotowości wykonawcy, uzyskanie zgody i pozwoleń, które powinno uzyskać się jak najwcześniej itp.), a także uwzględnieniu procesu raportowania
i rozliczeń wynikających z praktyki funkcjonowania instytucji wdrażających i zarządzających funduszami strukturalnymi
W odniesieniu do projektów, których wykonanie wykracza poza okres jednego programowania, szczególnie w obecnym okresie 2004 -2006 realizowania wydatków w ZPORR, przełożenie wykonania części projektu na kolejny okres programowania będzie wyłącznie możliwe w przypadku gdy kolejny okres programowania 2007 -2013 będzie takie działania przewidywał.
Skuteczne wnioskowanie
Pierwsza i zasadnicza kwestią jest skutecznego wnioskowania jest zatem nie tylko zapewnienie źródeł finansowania inwestycji ale rozwiązanie kilku zasadniczych kwestii:
- aby zrealizować projekt wnioskodawca musi posiadać bądź środki własne bądź wykorzystać powyżej zaprezentowane mechanizmy finansowe-jest to niezbędne dla zachowania płynności finansowania inwestycji
- kredyty zaciągane przez wnioskodawców mogą być wykorzystane zarówno na finansowanie wkładu własnego, jak i na finansowanie pomostowe
Od dotacji do umowy
Podpisanie Umowy z Wojewodą otwiera realizację projektu. Jego realizacja wymaga od inwestora przestrzegania kilku ważnych zasad. Wszelkie zmiany umowy muszą być zgłaszane maksymalnie trzy miesiące przed planowanym terminem realizacji projektu, wprowadzenie zmian może tez zaproponować Wojewoda. Zmianę harmonogramu realizacji może być zaproponowana w formie aneksu do umowy. Umowę, można aneksować w wypadku przedłużenia realizacji projektu na uzasadniony wniosek Inwestora lub wystąpienia zmian rezultatów zakładanych we wniosku czy przesunięć dotyczących kategorii wydatków, które przekraczają 5%, a nie przekraczają 15% całkowitej wartości kosztów kwalifikowanych, a także w przypadku wystąpienia okoliczności niezależnych od wnioskodawcy.
Zmiany w umowie nie mogą jednak dotyczyć zwiększenia dofinansowania w ramach funduszy UE.
Inwestor, który nie rozpoczął realizacji projektu w ciągu trzech miesięcy od ustalonej daty rozpoczęcia realizacji projektu musi liczyć się z faktem, że instytucja pośrednicząca może rozwiązań Umowę. Może to nastąpić również w przypadku zaprzestania realizacji inwestycji lub jej wykonania niezgodnego z Umową. Wnioskodawca zwraca wszystkie środki otrzymane w trakcie realizacji projektu.
Jeszcze jedna okoliczność jest istotna, wnioskodawca jest zobowiązany zwrócić dofinansowanie jeżeli:
· jego projekt w okresie 5 lat od podpisania umowy ulegnie modyfikacji w zakresie jego charakteru,
· wygenerowania znaczącego zysku netto, który nie był uwzględniony we wniosku,
· zmiany własności infrastruktury
· zminy lokalizacji projektu
· zmiany charakteru infrastruktury powstałej w efekcie zrealizowania projektu.
|